Gevechten die groot genoeg zijn om een verschil te maken en klein genoeg zijn om te winnen.
Het begon allemaal met een videoband van een soft-porno programma dat op dinsdagavonden wordt uitgezonden. Vriend Huib had een aflevering opgenomen, omdat hij de vreemde tekstflitsen die tussen de hijgerige dames door waren gemonteerd eens goed wilde bekijken. Vertraagd afgedraaid bleken er teksten te staan als: watch more television, love is hate, bombs keep us free, taste the enemy of art, lie is truth, you want truth but you need lies, en nog meer.
Moest dit in Ode? Jurriaan vond van niet: te ranzig. Bovendien: als je er energie aan geeft, wordt het alleen maar erger. Doodzwijgen die handel. Huib was een andere mening toegedaan: het doel is niet om de zaak energie te geven, maar het in de openheid te brengen. Als je iets écht onder ogen ziet, verdwijnt het. Het doodzwijgen van Nazi-Duitsland had ook niet geholpen. Het doel van openheid van zake is recht op vrijheid. ‘Als iemand bewust onder een tram wil lopen, zal ik daar niets aan doen. Maar als iemand de tram niet ziet, dan zal ik er alles aan doen om hem te waarschuwen.’
In mijn antwoord op Huib ging ik een heel eind met hem mee: is het verzwijgen van misstanden niet in feite hetzelfde als ze in stand houden? Word ik niet een collaborateur als ik zwijg? Aan de andere kant: wat is er wezenlijk veranderd door tegen de Nazi’s in opstand te komen? Is haat verdwenen? Zijn dictators verdwenen? Leidt geweld met geweld vergelden niet per definitie tot meer geweld? Om deze reden weigert de Dalai Lama de wapens op te pakken tegen de Chinezen. Heel mooi, heel spiritueel, maar – ik moet het toegeven – ondertussen wordt zijn volk nog steeds onderdrukt en woont hij nog altijd in ballingschap. Huib herinnerde mij er op zijn beurt aan, dat de Dalai Lama weliswaar niet in opstand komt, maar ook beslist niet zwijgt. Hij houdt van alle mensen, maar niet van wat ze allemaal doen. Hij stelt wel degelijk misstanden aan het licht – daar vult hij zelfs een groot deel van zijn tijd mee – maar doet dat niet vanuit haat of angst. Hij houdt zijn ziel en emoties zuiver.
In mijn antwoord haalde ik een kennis aan die zijn leven vergeleek met dat van een dolfijn in een oceaan vol haaien. Dolfijnen zijn de enige dieren die in staat zijn een haai te doden: ze zijn sneller, slimmer en hebben vervaarlijke tanden. Maar, dolfijnen voelen aan welk gevecht ze wél en welk gevecht zij níet moeten aangaan. Zij gaan slechts die gevechten aan die groot genoeg zijn om een verschil te maken en klein genoeg zijn om te winnen.
Een waardevol devies. Terugkijkend heb ik mijn tanden meermalen stukgebeten op het trachten te veranderen van mensen of structuren die óf niet te veranderen waren óf niet de moeite van het veranderen waard waren. Met steeds weer die overbekende bottom line: je kunt alleen jezelf veranderen.
Blijft de vraag: moeten we nu over dat ranzige programma schrijven of niet? Of zal ik er in mijn column melding van maken, zodat u zelf kunt beslissen wat u er mee doet? Ben overigens heel benieuwd wat u zou doen!
(Ode, Uitzicht 39)