Een reflex - Margriet Bloemhof

(de oorspronkelijke titel ‘Altijd onhandig?’ - redactie Margaret Mulder)

Je bent ouder van een ‘doorsnee’ kind. Nu ja, een beetje druk misschien, wat afwezig, wat erg onhandig. Maar dat zal vanzelf wel over gaan. Toch maak je je eerlijk gezegd wel wat ongerust . Wat als het niet over gaat? Als ook schoolprestaties onder de maat zijn en blijven? Wanneer het ligt aan reflexen uit de tijd van voor of net na de geboorte gaat het niet van zelf over. Maar er is wel degelijk iets aan te doen.

Een baby is een wonderbaarlijk wezen. Volkomen hulpeloos, en niettemin perfect in staat tot alle handelingen die nodig zijn voor zijn fysieke leven op aarde. In aanvang verloopt het leven voor een groot deel ‘volautomatisch.’ Daartoe zijn in de baarmoeder een reeks Primaire Reflexen ontwikkeld, die boven alles gericht zijn op de overleving van het pasgeboren kind. Voorbeelden van dit soort reflexen zijn de grijpreflex, de zuigreflex, en de Mororeflex. We gebruiken in dit artikel voor dit type reflexen voor alle duidelijkheid de term ‘overlevingsreflexen.’

Alles op zijn tijd
De aanwezigheid van deze overlevingsreflexen maakt dat allerlei processen die voor een pasgeborene belangrijk zijn om te overleven onwillekeurig verlopen. Als alles goed gaat zijn ze op de leeftijd van zes maanden onder controle gebracht* en begint een kind de meer ‘volwassen’ houdingsreflexen te ontwikkelen. Maar soms verloopt dit proces onvolledig, bijvoorbeeld door erfelijke factoren of trauma tijdens de zwangerschap. Zijn bij een kind ouder dan een jaar nog ongecontroleerde overlevingsreflexen aanwezig dan heeft dat ongewenste gevolgen voor de volgende fase. En die fase is heel belangrijk omdat het zenuwstelsel dan een structuur ontwikkelt die het kind in staat stelt om beheersing over zijn handelen te krijgen. Dat laatste lukt natuurlijk niet goed wanneer zijn lijf reageert vanuit automatismen. En dat is nu juist wat er gebeurt wanneer de overlevingsreflexen onvoldoende onder controle zijn gebracht. Bij het opgroeien geeft het lichaam dan van binnenuit een onwillekeurige op overleving gerichte reactie, terwijl het kind van buitenaf leert hoe te bewegen en handelen. Dan móet er natuurlijk wel iets gaan wringen!

Terecht ongerust
Ouders in deze situatie voelen vaak wel aan dat er wat betreft de lichamelijke ontwikkeling iets niet helemaal klopt, maar ze krijgen daar niet zo makkelijk vat op. Tien tegen een dat de deskundigen met wie ze hun ongerustheid bespreken reageren met iets als, “…bent u niet een beetje overbezorgd?” of “…daar groeit ‘ie wel over heen.” En omdat de meeste kinderen uiteindelijk de meeste vaardigheden wel onder de knie krijgen, lijkt dat ook zo te zijn. Wat je aan de buitenkant niet onmiddellijk ziet, is dat het kind een gebrekkig functioneren in zijn lichaam moet compenseren. Daardoor gaan allerlei eenvoudige handelingen niet ‘vanzelf,’ maar kosten te veel energie. Dan houdt een kind bijvoorbeeld bij zijn tekenpogingen het potlood krampachtig vast, omdat die hand zich eigenlijk wil openen, of komt bij inspanning onwillekeurig zijn tong uit zijn mond. We laten ons al gauw vertederen door zulke ‘kinderlijke onbeholpenheid.’ Maar er mag best een rood lampje gaan branden.. Het vroegtijdig herkennen en corrigeren van ongecontroleerde overlevingsreflexen kan namelijk veel narigheid voorkomen.

School
Wanneer een kind met ‘gaten in zijn reflexhuishouding’ eenmaal naar school gaat lukt het niet langer om te voldoen aan de verwachtingen die de omgeving van hem heeft.. De meeste ouders beginnen dan serieus aan de bel te trekken, Ook in dit stadium wordt de link naar onvoldoende onder controle gebrachte reflexen meestal niet gelegd. En menig kind moet het verder doen met etiketten als ADHD, dyslexie of zelfs autisme. Zelf voelt het van binnen uit dat het geen grip op zijn leven heeft. Zo ontstaat maar al te gemakkelijk een negatieve spiraal waarin het kind niet goed presteert, dom gevonden wordt, bang is, faal angstig wordt, daardoor minder presteert - enzovoorts.
In de klas zijn er opvallende houdingsfactoren, die in de richting van onvolledig gecontroleerde overlevingsreflexen kunnen wijzen. Deze houdingen komen niet uit de lucht vallen, maar zijn meer uitgesproken zichtbaar, nu er nieuwe inspanningen van het kind gevraagd worden.
Vaak zie je bij leerlingen op de basisschool bijvoorbeeld:
• Een ‘verkreukelde’ zithouding bij het schrijven
• Eén been onder het achterste bij het schrijven
• Onvermogen om zich te concentreren
• Verkeerd vasthouden van de pen
• Krampachtig vasthouden van de pen
• Overbeweeglijkheid
• Door de ‘steunarm’ zakken
• Met het hoofd bijna op tafel liggen tijdens het schrijven
• Door alles afgeleid zijn
Dit alles wijst erop dat het kind zich moet inspannen om onwillekeurige, ongewenste bewegingen te onderdrukken, een been dat zich wil strekken, wanneer het hoofd naar een kant draait, een hand die verkrampt in een grijpbeweging.

Symptomen
Bij onvoldoende onder controle gebrachte Primaire (lees: overlevings-) Reflexen kan zich een scala aan klachten voordoen. Een kleine greep:
• Weinig weerbaar zijn
• Lage zelfwaardering
• Onvoldoende schildklierwerking
• Uitgeputte bijnieren
• Depressie
• Grote stressgevoeligheid
• Hyperventilatie
• Dyslexie, dyspraxie, ADHD, ADD, autistisch gedrag
• Slechte motoriek

Het gaat niet vanzelf over
Wat de omgeving ook zegt, wanneer aan een probleem ongecontroleerde reflexen ten grondslag liggen, groei je er niet vanzelf overheen. Je reageert nu eenmaal op bepaalde prikkels met een onwillekeurige respons. Terechtwijzen helpt niet want de basisgereedschappen zijn eenvoudig niet voor handen. Op een gammel of ontbrekend fundament kun je nu eenmaal geen stabiel huis bouwen. Maar wat kun je dan wel doen wanneer er bij je kind op dit gebied iets hapert? Tot voor kort bestond correctie uit langdurige oefenprogramma’s. Dat is voor veel mensen geen haalbare opgave. Gelukkig zijn er onderzoekers die het daar niet bij laten zitten. Vanuit de kinesiologie, de leer van het bewegen, ontwikkelen zij programma’s waarmee weerbarstige overlevingsreflexen onder controle gebracht kunnen worden. De Russische arts Svetlana Masgutova doet dat, evenals de Nederlandse kinesiologe Margaret Mulder. Zo ontstaan methodes die opsporen waar de schoen wringt en het probleem direct aan de wortel corrigeren. Door de correctie verdwijnt de automatische respons en daarmee de stress die er door wordt veroorzaakt. Je ziet kinderen dan opbloeien. Nadat correctie heeft plaatsgevonden, moeten de door de Primaire Reflexen veroorzaakte stress worden afgevoerd. En dan kun je vervolgens eventuele ontwikkelingsachterstanden wegwerken, bijvoorbeeld met Braingym, een vernuftig programma dat bestaat uit bewegingen en spelletjes die de hersenen stimuleren en die ook nog eens heel leuk zijn om te doen.

Samenvattend
Het is voor ouders belangrijk te weten dat hun vermoedens dat er iets hapert aan de lichamelijke ontwikkeling van hun kind kunnen wijzen in de richting van onvoldoende onder controle gebrachte overlevingsreflexen. Wanneer je weet waar de schoen wringt kan een geëigende oplossing worden gevonden. En hoewel een therapeut die op dit gebied van wanten weet niet op iedere straathoek te vinden is, gloort er in elk geval licht aan het eind van de tunnel. Er bestaat kennis waarmee je je kind (en daarmee jezelf) veel narigheid bespaart.

*Officieel heet dit ‘geïnhibeerd.’

Informatie
Behandeling en Informatie:
Kinesiologie * Correctie van Primaire reflexen
* Afvoeren van stress en re-educatie van het bewegingsapparaat.
* Cursus Primaire Reflexen voor Kinesiologen.
Margaret Mulder 0317-317783. Praktijk voor Beweging

Braingym: Elly de Wildt-Dienske (De Hurnse Gaper) 0418-516114
Voor België: Institute Belge de Kinesiologie. Tel. 0032- (0)2 6522686, fax 0032- (0)2 6521656
Zie voor meer informatie ook:
http://home.hetnet.nl/~margaretmulder
www.kinesiology.pl
www.braingym.nl
www.inpp.nl