Overigens ben ik van mening dat … het zoeken naar de oorzaak van een probleem zelden bijdraagt aan vinden van oplossingen!

Pardon?

Weten waar de zere plek, dè oorzaak, de zwakste schakel, het onderliggende conflict, de fout in de hersens of het karakter - en ga zo maar door - ligt, helpt bijna nooit om te komen waar je wel wilt zijn. Behalve als je – zoals Einstein stelde – op een ander niveau gaat zoeken, maar dan heet het geen ‘fout’ meer.

Maar de meeste mensen zoeken toch naar de oorzaken?

Ja, en de meeste mensen hebben dan ook problemen; meestal steeds dezelfde. Organisaties overigens ook, en misschien nog wel meer dan individuele mensen. Zeker daar is het vaak modieus om een goede probleemanalyse te maken, je eens goed vast te bijten in de oorzaak een probleem en plannen verzinnen om de beren op de weg te verslaan, te weten waar de ‘schuld’ van iets ligt. Met als achterliggende gedachte: “Als we nou weten waar het fout gaat, kunnen we het oplossen.” Hierdoor worden mensen echter eerder experts in problemen, dan in oplossingen. Het handelen van mensen heeft een eigen logica. Wat iedereen ergens wel voelt maar tegelijkertijd weinig mee kan, is dat ze van probleemgerichte oplossingen volstrekt krachteloos worden. Misschien is het feit dat we in de Nederlandse taal zelfs geen woord voor ‘empowerment’ hebben (wat letterlijk ‘in kracht’ betekent) wel typerend voor de manier waarop we met z’n allen denken. Maar ook dat is maar een symptoom – met de dikke Van Dalen aanpassen los je dat niet op.

Hoe werkt het dan wel?

Dat is allang bekend….. en voor iedereen uiteindelijk verschillend. Algemene oplossingen zijn leuk voor boeken, maar niet voor het dagelijks leven. Waar je je aandacht op richt, groeit. Daarom is het paradoxale verschijnsel van positieve uitzonderingen zo belangrijk; geen enkel probleem bestaat continu. Terwijl je in een depressieve periode zit, zijn er toch altijd kleine momenten van voldoening, geluk, tevredenheid, verwondering. Deze momenten bevatten de kiemen van verder geluk. Het zijn bouwsteentjes. Omgekeerd geldt hetzelfde: alles waar je je tegen verzet, blijft. Dus wanneer je je aandacht richt op kostenbesparing, krijg je kosten. Wanneer je je aandacht richt op gelukkig worden, blijf je ongelukkig. Het is handig zorgvuldig te zijn met te kiezen wat je wenst; je krijgt namelijk altijd wat je wilt.

De meeste mensen krijgen niet wat ze willen. Wat gaat er dan mis?

Tsja, als we dat nou zouden weten, dan zou natuurlijk alles opgelost zijn…… Nee, er ontbreekt niets. Als je wat je wilt defineert op basis van wat je niet wilt, krijg je dat laatste – dat is alles. Er zijn – individueel en collectief - problemen in overvloed. De huidige (onszelf aangeprate) recessie versnelt dat mensen vastlopen en daardoor meer ruimte maken voor creativiteit en zelfontplooiing.

Huib Kraaijeveld is oprichter van Momo Development, en daarnaast verbonden als Programma Manager aan het Nyenrode EMDC. Momo Development is als naam geïnspireerd door een kinderboek van Michael Ende over een meisje dat héél goed kan luisteren. Momo ondersteunt de ont-wikkeling van mensen; tijdens hun opgroeien, hun privé-leven en in hun werk.